Những món ăn đặc sản từ gạo nếp của người Sán Dìu, Vĩnh Phúc

20 Tháng Mười Một 2013
(Cinet – DTV) - Trong sinh hoạt lễ tết truyền thống, nhất là trong tập quán ăn uống, thì người Sán Dìu ở Vĩnh Phúc vẫn giữ được những nét riêng biệt đặc sắc.

Dân tộc Sán Dìu ở Vĩnh Phúc có khoảng trên 34.000 người. Cư trú rải rác quanh chân núi Tam Đảo, từ xã Ngọc Thanh (thị xã Phúc Yên) đến một số xã ở huyện Bình Xuyên, huyện Tam Đảo, Tam Dương tới Lập Thạch. Trong sinh hoạt lễ tết truyền thống, nhất là trong tập quán ăn uống, thì người Sán Dìu vẫn giữ được những nét riêng biệt đặc sắc, với các món ăn xôi, cháo, bánh chưng gù, thịt lợn muối, thịt lợn ướp thính, làm tương, ướp cá nén…

Món Xôi

Đối với món xôi có nhiều loại như xôi đen, xôi trứng kiến, xôi đỏ, xôi xanh. Xôi đen thường làm vào tết thanh minh (tháng ba âm lịch). Xôi đỏ, xôi xanh làm chủ yếu để cúng nợ mụ cho trẻ em từ 1- 3 tháng tuổi. Theo quan niệm của đồng bào thì trẻ em khi sinh ra đều có một bà mụ (bà đỡ) che chở cho trẻ bình an vô sự, vì vậy, cha mẹ phải làm lễ cúng mụ vừa trả công mụ, vừa mong bà phù hộ cho trẻ được hay ăn chóng lớn. Sau khi có xôi đỏ, xôi xanh thì trộn lẫn với xôi trắng, làm thành loại xôi tổng hợp có nhiều màu sắc rất vui mắt, ai ăn cũng khen ngon và tin tưởng cháu bé khỏe mạnh.

Đặc biệt là món xôi trứng kiến. Vào dịp cuối xuân, đầu hè, không khí ấm áp, người ta đi lấy trứng kiến. Đem trứng kiến về phải sàng sẩy nhẹ tay, lấy trứng kiến màu trắng ngà như hạt gạo dài đem xôi. Người ta xào qua trứng kiến với hành khô băm nhỏ, có ít mắm muối. Vo đãi, ngâm gạo nếp một đêm rồi đổ hai thứ vào chõ sôi với tỉ lệ 7 gạo 3 trứng kiến cứ một lớp gạo một lớp trứng. Xôi chín trộn đều rồi ra đĩa, ăn có vị hương thơm ngào ngạt khó quên, thơm thảo đặc sản núi rừng.

Món xôi ngũ sắc và xuôi trứng kiến của người Sán Dìu. Ảnh: Internet

Bánh chưng gù

Bánh chưng gù của người Sán Dìu được gói vẫn bằng các nguyên liệu như: lá dong, gạo nếp, đậu xanh, thịt ba chỉ nhưng có sự khác biệt ở chỗ: Nhất thiết phải gói cùng lá chít với lá dong; không gói vuông mà gói dài cỡ 30 – 40cm, ở khoảng giữa tấm bánh có một đoạn “gù lên trông giống như “chiếc lưng gù” nên người ta gọi là “Bánh chưng gù”. Gạo nếp gói bánh chưng gù, tuyệt đối không được ngâm qua đêm mà chỉ vo sạch gạo, trộn vừa muối rồi đem gói. Khi gói phải chuẩn bị một chậu nước to, để khi gói xong đem ngâm bánh chưng gù vào để nước ngấm qua lá, thấm vào hạt cho gạo nở ra, làm cho chiếc bánh thêm chặt, và rền khi luộc. Tấm bánh ngon, khi luộc xong bỏ ra vỏ bánh phải có màu xanh của lá dong, lá chít, bánh chặt, không nhão; nhân đậu thịt bên trong phải có màu vàng đặc trưng quyện lẫn thịt ba chỉ, khi ăn bánh phải dẻo, nhân thơm, bùi, ngậy, khó quên.

Bánh chưng gù món ăn cổ truyền của người Sán Dìu. Ảnh: Internet

Ngày nay tập quán ăn uống của người Sán Dìu Vĩnh Phúc đã có nhiều biến đổi, xong những biểu hiện văn hóa độc đáo trong những món ăn cổ truyền, đồng bào vẫn lưu giữ trong sinh hoạt hàng ngày đó là một nét đẹp trong sinh hoạt văn hóa của dân tộc.

TH

Xem thêm